Nxehtësia ekstreme është kthyer në një nga kërcënimet më të mëdha për shëndetin publik në Evropë. Gjatë katër viteve të fundit, temperaturat e larta kanë shkaktuar më shumë se 200 mijë viktima në Bashkimin Evropian dhe vendet e lidhura me të, ndërsa një pjesë e madhe e këtyre rasteve konsiderohen të parandalueshme.

Përballë rritjes së temperaturave dhe valëve gjithnjë e më të shpeshta të të nxehtit, Drejtori Rajonal i Organizata Botërore e Shëndetësisë për Evropën ka bërë thirrje për plane të koordinuara veprimi për shëndetin gjatë periudhave të nxehtësisë ekstreme dhe për masa konkrete përshtatëse.

Sipas ekspertëve, krijimi i qendrave të ftohjes, zgjerimi i hapësirave të gjelbra urbane dhe mbështetja e grupeve më të rrezikuara janë ndër masat që mund të reduktojnë sëmundjet dhe vdekjet e lidhura me temperaturat e larta.

Raporti i Gjendjes Evropiane të Klimës (ESOTC) 2025, i publikuar nga Copernicus Climate Change Service në kuadër të European Centre for Medium-Range Weather Forecasts dhe Organizata Botërore Meteorologjike, tregon se ndryshimet klimatike po ndikojnë gjithnjë e më shumë në shëndetin dhe mirëqenien e popullsisë evropiane.

Evropa po ngrohet më shpejt se pjesa tjetër e botës

Sipas raportit, viti 2025 ishte ndër vitet më të nxehta të regjistruara ndonjëherë globalisht, ndërsa Evropa vazhdon të ngrohet më shpejt se çdo kontinent tjetër. Temperaturat në kontinent janë rritur rreth dyfish më shpejt se mesatarja globale që nga vitet 1980.

Në vitin 2025, temperaturat vjetore ishin mbi mesataren në pjesën më të madhe të Evropës, ndërsa kontinenti përjetoi valën e dytë më të rëndë të të nxehtit të regjistruar ndonjëherë gjatë muajit korrik.

Raporti thekson se 41 për qind e Evropës u përball me më shumë ditë se zakonisht me stres të fortë nga nxehtësia, ku temperaturat e ndjeshme arritën ose tejkaluan 32 gradë Celsius.

Rritja e numrit të netëve tropikale, ku temperaturat mbeten të larta edhe gjatë natës, po zvogëlon mundësinë e trupit për t’u rikuperuar dhe po rrit rrezikun nga sëmundjet që lidhen me nxehtësinë.

Rreziku i zjarreve dhe ndikimi në shëndet

Ndryshimet klimatike po ndikojnë edhe në rritjen e rrezikut nga zjarret në pyje. Sipas raportit ESOTC 2025, zjarret në Evropë shkaktuan viktima dhe prekën drejtpërdrejt qindra persona gjatë vitit 2025.

Përveç dëmeve të drejtpërdrejta nga flakët, tymi i zjarreve përmban grimca të imëta dhe substanca ndotëse që mund të përkeqësojnë sëmundjet e frymëmarrjes dhe problemet kardiovaskulare.

Të dhënat nga Shërbimi i Monitorimit të Atmosferës Copernicus tregojnë se emetimet vjetore nga zjarret në pyje gjatë vitit 2025 ishin më të lartat e regjistruara ndonjëherë.

Ekspertët paralajmërojnë se rajonet jugore të Evropës dhe zonat e Mesdheut do të përballen me rrezik edhe më të madh nga zjarret për shkak të temperaturave më të larta dhe periudhave më të gjata të thatësirës.

Thatësira dhe përmbytjet shtojnë presionin mbi shëndetin publik

Raporti tregon gjithashtu se viti 2025 ishte ndër tre vitet më të thata në Evropë që nga viti 1992 sa i përket lagështisë së tokës. Thatësira mund të ndikojë në furnizimin me ujë të pijshëm, prodhimin bujqësor dhe sigurinë ushqimore.

Në anën tjetër, stuhitë dhe përmbytjet prekën rreth 14 mijë e 500 persona në Evropë dhe shkaktuan të paktën 21 viktima.

Përmbytjet jo vetëm që shkaktojnë dëme fizike, por mund të ndërpresin shërbimet shëndetësore, të ndotin burimet e ujit dhe të kenë pasoja afatgjata në shëndetin mendor të komuniteteve të prekura.

Parandalimi dhe përshtatja, sfida kryesore e së ardhmes

Raporti vlerëson se përballimi i ndryshimeve klimatike kërkon përdorimin e të dhënave shkencore për planifikim dhe reagim më të mirë.

Sipas projeksioneve klimatike, një rritje globale e temperaturës prej 1.5 gradësh Celsius mund të shkaktojë rreth 30 mijë vdekje të lidhura me nxehtësinë çdo vit në Evropë, ndërsa një ngrohje prej 3 gradësh Celsius mund ta trefishojë këtë numër.

Komunitetet me kushte më të dobëta socio-ekonomike pritet të jenë më të prekura, pasi kanë më pak mundësi për t’u përshtatur ndaj temperaturave ekstreme.

Ekspertët theksojnë se investimet në infrastrukturë të gjelbër, sisteme paralajmëruese, plane shëndetësore për valët e të nxehtit dhe mbrojtjen e grupeve vulnerabël do të jenë vendimtare për reduktimin e ndikimeve të krizës klimatike.

/Motilokal.com