Një rregull i ri në Bashkimin Evropian synon të reduktojë mbetjet në industrinë e modës. Kompanitë e mëdha nuk do të lejohen më të asgjësojnë rroba, aksesorë dhe këpucë të pashitura, si pjesë e masave të reja për një ekonomi më të qëndrueshme.
Ndalimi hyri në fuqi më 19 korrik 2026 në të gjitha vendet anëtare të BE-së dhe prek kryesisht kompanitë e mëdha të modës, tregtarët me shumicë dhe pakicë, si dhe prodhuesit e veshjeve.
Çdo vit, në vendet e Bashkimit Evropian asgjësohen qindra mijëra tonë produkte tekstile për shkak të dëmtimeve, stokut të vjetër ose kthimeve nga blerjet online.
Çfarë parashikojnë rregullat e reja?
Sipas Rregullores së BE-së për Ekodizajnin e Produkteve të Qëndrueshme, kompanitë me më shumë se 250 punonjës dhe mbi 50 milionë euro xhiro vjetore nuk mund të hedhin më në mbetje stokun e pashitur të veshjeve, këpucëve dhe aksesorëve.
Në vend të asgjësimit, kompanitë duhet të gjejnë alternativa të tjera, si:
- shitja me ulje çmimi;
- përdorimi i tregjeve alternative;
- dhurimi për organizata bamirësie;
- ripërdorimi ose riciklimi i produkteve.
Asgjësimi do të lejohet vetëm në raste të veçanta, kur produktet janë të pasigurta për përdorim, të dëmtuara rëndë, të falsifikuara ose kur refuzohen nga organizatat që mund t’i pranojnë.
Kompanitë tashmë duhet të publikojnë raporte vjetore për produktet që kanë nxjerrë jashtë përdorimit dhe të mbajnë dokumentacion për një periudhë pesëvjeçare. Nga viti 2030, këto rregulla pritet të shtrihen edhe te kompanitë e mesme.
Problemi i madh i “modës së shpejtë”
Industria e modës, veçanërisht sektori i quajtur “fast fashion”, është kritikuar vitet e fundit për prodhimin masiv të veshjeve me kosto të ulët dhe jetëgjatësi më të shkurtër.
Sipas Agjencisë Evropiane të Mjedisit (EEA), rreth 4 deri në 9 për qind e produkteve tekstile të pashitura në Evropë përfundojnë çdo vit duke u asgjësuar.
Situata është përkeqësuar edhe nga rritja e blerjeve online. Në Bashkimin Evropian, një pjesë e konsiderueshme e artikujve të porositur në internet kthehen nga konsumatorët dhe shumë prej tyre nuk arrijnë të rishiten.
Kjo krijon miliona kilogramë mbetje tekstile, ndërsa procesi i prodhimit të veshjeve kërkon sasi të mëdha uji, energjie, lëndësh të para dhe transporti.
Synimi: më pak mbetje dhe më shumë riciklim
BE-ja synon që industria e tekstilit të kalojë drejt një modeli më të qëndrueshëm, ku produktet të projektohen për të zgjatur më shumë, të riparohen dhe të riciklohen.
Agjencia Evropiane e Mjedisit ka theksuar se ekonomia qarkulluese nuk është më vetëm një ide, por po bëhet pjesë e legjislacionit evropian përmes masave të reja.
Megjithatë, industria e modës argumenton se ruajtja, riparimi dhe shitja e produkteve të pashitura shpesh kushtojnë më shumë sesa asgjësimi i tyre.
Reagimet ndaj vendimit
Federata Gjermane e Tregtisë me Pakicë (HDE) e ka mirëpritur pjesërisht masën, duke theksuar se konsumatorët mund të përfitojnë nga rritja e shitjeve me ulje çmimesh dhe nga zgjerimi i tregjeve të dorës së dytë.
Por drejtori menaxhues i HDE-së, Stefan Genth, paralajmëroi se zbatimi i rregullave do të jetë sfidues për shumë biznese.
Sipas tij, jo të gjitha produktet e pashitura mund të rishiten apo të dhurohen lehtësisht, për shkak të paketimit të dëmtuar, kostove të transportit, mungesës së kërkesës ose vlerës së ulët të artikujve.
Me këtë masë, Bashkimi Evropian synon të ulë mbetjet tekstile dhe të ndryshojë mënyrën se si industria e modës prodhon, shet dhe menaxhon produktet e saj të pashitura.
/Motilokal.com
