Tregu evropian i naftës po përballet me probleme serioze të furnizimit, paralajmërojnë analistët e bankës amerikane të investimeve Morgan Stanley, dhe situata mund të përkeqësohet më tej në muajt në vijim, ndërsa aksionet vazhdojnë të bien.

Banka amerikane vlerëson se rezervat evropiane të naftës do të bien në nivelet e tyre më të ulëta deri në fund të vitit 2026.

Problemi kryesor nuk është më sasia e naftës bruto të disponueshme në treg, por kapaciteti i kufizuar i rafinerive për ta përpunuar atë në karburant. Marzhet e rafinerive në Evropën Veriperëndimore kanë arritur tashmë nivele rekord, ndërsa lufta midis SHBA-së dhe Iranit, sulmet ndaj rafinerive ruse dhe kufizimet tregtare ndikojnë më tej në furnizimin global.

Nafta është thelbësore për transportin rrugor, bujqësinë dhe industrinë, kështu që një mungesë e mundshme mund të shkaktojë rritje të çmimeve në të gjithë zinxhirin e furnizimit. Në BE, një litër naftë shitet tashmë për më shumë se dy euro, dhe disa ekspertë paralajmërojnë se çmimi mund të kalojë përsëri 2.5 euro për litër.

Inventarët më të ulët në 11 vjet

Morgan Stanley vlerëson se rezervat evropiane do të fillojnë të bien vazhdimisht nga gushti dhe se në nëntor ato mund të bien në rreth 300 milionë fuçi. Ky do të ishte niveli më i ulët që nga viti 2015 për atë periudhë.

Analistët theksojnë se është tregu i naftës, veçanërisht ai evropian, që është bërë "epiqendra" e problemeve në sistemin global të naftës. Sipas të dhënave nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA), rafinimi global i naftës në qershor ishte rreth gjashtë milionë fuçi në ditë më pak se në të njëjtën periudhë në vitin 2025.

Një kombinim i ngjashëm faktorësh në të kaluarën çoi në një rritje të ndjeshme të çmimeve të naftës në tregun evropian.

Pse Europa kërcënohet nga mungesa e naftës?

Disa rafineri në Lindjen e Mesme po operojnë me kapacitet të reduktuar, ndërsa eksporti i produkteve të naftës përmes Ngushticës së Hormuzit mbetet në rrezik për shkak të tensioneve gjeopolitike. Në të njëjtën kohë, rafineritë ruse pësuan dëme në sulmet ukrainase dhe Moska kufizoi eksportet e naftës për të mbrojtur tregun vendas.

Edhe pse Bashkimi Evropian nuk importon më drejtpërdrejt karburant rus, furnizimet e reduktuara ruse i kanë detyruar vendet e tjera të blejnë karburant nga të njëjtat burime nga të cilat mbështetet Evropa. Konkurrenca më e madhe për sasitë e disponueshme mund të rrisë më tej çmimet, siç ndodhi tashmë në fillim të këtij viti pas shpërthimit të konfliktit në Iran.

Një problem shtesë është fakti që Evropa ka zvogëluar kapacitetet e saj të rafinimit të naftës vitet e fundit. Disa rafineri janë mbyllur ose janë ridrejtuar në prodhimin e llojeve të tjera të karburantit.

Për shkak të kësaj, tregu evropian sot varet kryesisht nga importi i naftës nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, vendet e Lindjes së Mesme dhe Azia, kështu që çdo ndalesë e paplanifikuar në punën e rafinerive ose ndërprerja e rrugëve të rëndësishme detare mund të kërcënojë më tej furnizimin me karburant.

/Motilokal.com