Zjarret përfshijnë Amerikën e Veriut dhe Evropën. Valë vdekjeprurëse të të nxehtit kanë përfshirë qytete të shumta, ndërsa temperaturat e oqeaneve kanë arritur nivelet më të larta të regjistruara ndonjëherë për këtë periudhë të vitit. Në të njëjtën kohë, fenomeni El Niño, i cili po forcohet, pritet të ndikojë ndjeshëm në rritjen e temperaturave globale dhe të sjellë çrregullime të motit në shumë rajone të botës.

Edhe pse mund të duket se planeti po përjeton një verë rekord, statistikat klimatike tregojnë se deri më tani viti 2026 renditet si viti i tretë më i nxehtë, pas viteve 2024 dhe 2025. Megjithatë, shkencëtarët paralajmërojnë se deri në fund të vitit kjo mund të ndryshojë.

Për shkak të ngrohjes globale të shkaktuar nga aktiviteti njerëzor dhe ndikimit të një El Niño jashtëzakonisht të fuqishëm, ekziston një mundësi gjithnjë e më e madhe që viti 2026 të shpallet viti më i nxehtë i regjistruar ndonjëherë, duke tejkaluar vitin 2024 ose të paktën duke iu afruar shumë atij rekordi.

Edhe nëse 2026 vendos një rekord të ri, shkencëtarët besojnë se ai nuk do të zgjasë gjatë. Ndonëse ka mendime të ndryshme nëse rekordi do të arrihet këtë vit, shumica pajtohen se viti 2027 ka gjasa të jetë edhe më i nxehtë, ndoshta me një diferencë të konsiderueshme.

Sipas klimatologut Zeke Hausfather nga Berkeley Earth, konfliktet e viteve të fundit kanë bërë që vëmendja ndaj ndryshimeve klimatike të zbehet. "Bota ishte në flakë në mënyra të ndryshme. Tani ajo po digjet sërish për shkak të ndryshimeve klimatike, në një mënyrë që po bëhet gjithnjë e më e vështirë të injorohet", tha ai, duke shtuar se situata "do të vazhdojë të përkeqësohet".

Rriten gjasat për një vit rekord

Hausfather vlerëson se aktualisht ekziston rreth 35% mundësi që viti 2026 të tejkalojë vitin 2024 si më i nxehti i regjistruar ndonjëherë. Vetëm në mars, kjo mundësi ishte rreth 7%, ndërsa vlerësimet janë rritur muaj pas muaji.

Edhe ish-shkencëtari kryesor i klimës në NASA, James Hansen, i njohur si një nga pionierët e shkencës moderne të klimës, parashikon se deri në fund të vitit 2026 do të tejkalojë rekordin e vitit 2024.

Temperaturat e sipërfaqes së oqeaneve kanë qenë në nivele rekord që nga maji, ndërsa pothuajse çdo ditë e qershorit ka shënuar vlera historike. Duke qenë se oqeanet mbulojnë mbi 70% të sipërfaqes së Tokës, ekziston zakonisht një vonesë prej rreth një muaji e gjysmë ndërmjet ngrohjes së tyre dhe reflektimit të saj në temperaturën mesatare globale.

Sipas shërbimit evropian për klimën Copernicus, rreth 82% e sipërfaqes së oqeaneve është përfshirë këtë vit nga valët detare të të nxehtit.

Administrata Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike e SHBA-së (NOAA) kishte vlerësuar më herët se kishte 66% gjasa që viti 2026 të renditej si i katërti më i nxehti dhe vetëm 0.1% mundësi të ishte i pari. Megjithatë, zyrtarët e NOAA-s kanë bërë të ditur se këto vlerësime pritet të përditësohen.

Sipas Hausfather, arsyeja kryesore e ndryshimit të parashikimeve është mundësia që këtë vit të zhvillohet një El Niño jashtëzakonisht i fuqishëm.

Roli i El Niños

El Niño është një fenomen natyror që shkakton ngrohjen e përkohshme të ujërave të Paqësorit ekuatorial, duke ndikuar në rritjen e temperaturës mesatare globale dhe në ndryshimin e modeleve të motit në mbarë botën.

Shumë modele klimatike parashikojnë se ky mund të jetë ndër El Niñot më të fuqishëm të regjistruar ndonjëherë. Megjithatë, shkencëtarët theksojnë se ndikimi i tij shtohet mbi efektin tashmë të fortë të gazrave serrë, të cilët kanë grumbulluar sasi të mëdha nxehtësie në oqeanet e botës.

Nxehtësia e kësaj vere lidhet kryesisht me ndryshimet klimatike

Ekspertët theksojnë se valët ekstreme të të nxehtit, zjarret dhe fenomenet e tjera të motit të vërejtura gjatë verës së vitit 2026 nuk janë shkaktuar kryesisht nga El Niño, pasi efektet e tij të plota pritet të ndihen vetëm në muajt në vijim.

Sipas tyre, shkaku kryesor mbetet ndryshimi klimatik i shkaktuar nga aktiviteti njerëzor, veçanërisht nga djegia e qymyrit, naftës dhe gazit natyror.

"Ndryshimi klimatik është faktori dominues. Kontributi i El Niños është shumë më i vogël krahasuar me trendin afatgjatë të ngrohjes globale", tha klimatologu Zachary Labe.

James Hansen shton se procesi i ngrohjes po përshpejtohet edhe për shkak të uljes së ndotjes industriale që dikur maskonte pjesërisht efektin e gazrave serrë, si dhe për shkak se sistemi klimatik mund të jetë më i ndjeshëm ndaj tyre sesa mendohej më parë.

Valët e të nxehtit po bëhen gjithnjë e më intensive

Sipas Samantha Burgess nga Copernicus, valët e të nxehtit të këtij viti kanë goditur veçanërisht rajonet që tradicionalisht nuk përballen me temperatura kaq të larta.

Një nga shqetësimet më të mëdha është rritja e temperaturave gjatë natës, duke e bërë të vështirë pushimin e njerëzve dhe duke ndikuar negativisht në shëndetin dhe produktivitetin e tyre.

Vetëm në Evropë janë regjistruar disa valë të jashtëzakonshme të të nxehtit gjatë muajve maj, qershor dhe korrik, ndërsa temperatura ekstreme vazhdon të prekë Francën, Spanjën dhe vende të tjera.

Valë të forta të të nxehtit janë regjistruar gjithashtu në Amerikën e Veriut, Amerikën e Jugut dhe Indi.

Klimatologu Michael Oppenheimer nga Universiteti Princeton thekson se kjo është pikërisht ajo për të cilën shkencëtarët kanë paralajmëruar prej dekadash.

"Këto nuk janë më vetëm pamje të së ardhmes. Ato janë realiteti i sotëm. Nuk ka dyshim se ndryshimi klimatik ka rritur rrezikun e zjarreve pyjore dhe ka shtuar ndjeshëm mundësinë e verave jashtëzakonisht të nxehta në mbarë botën."

/Motilokal.com