Një El Niño në zhvillim ka thyer rekorde për intensitetin e tij në fazat e hershme dhe ka shumë gjasa të shkaktojë kushte edhe më ekstreme të motit në mbarë botën, ndërsa vazhdon të zhvillohet. Zyrtarët e Kombeve të Bashkuara paralajmëruan të premten se ky fenomen po “i shton benzinë një planeti që tashmë është në flakë”.

Një zonë kyçe e Oqeanit Paqësor, e cila përdoret për të matur fuqinë e El Niños, këtë javë ka arritur nivelin më të lartë të temperaturës dhe intensitetit të regjistruar ndonjëherë për javën e 15-të që nga formimi i tij. Shkencëtarët e Universitetit të Kolumbias raportuan se kjo periudhë është ende shumë e hershme në ciklin jetësor të këtij fenomeni.

El Niño është një ngrohje natyrore e ujërave të Oqeanit Paqësor pranë ekuatorit, e cila ndikon dhe ndryshon modelet e motit në mbarë botën. Ky fenomen nuk pritet të arrijë kulmin për disa muaj dhe parashikohet të zgjasë deri në pranverën e vitit 2027.

Organizata Botërore Meteorologjike (WMO), një agjenci e OKB-së, paralajmëroi të premten se El Niño ka të ngjarë të sjellë temperatura ekstreme, thatësira dhe reshje të dendura shiu edhe gjatë vitit të ardhshëm.

“Dy muaj më parë paralajmërova se El Niño po vinte drejt nesh. Tani ai është këtu dhe po e rrit nxehtësinë”, u tha gazetarëve të premten Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, Antonio Guterres.

“Ne kemi përjetuar tashmë një verë me fenomene ekstreme: temperatura rekord, zjarre shkatërruese që shpërthyen në Spanjë, Francë dhe shumë vende të tjera, si dhe mijëra jetë të humbura për shkak të kushteve përvëluese.”

“Por, sipas të dhënave më të fundit shkencore, kjo është vetëm një fazë e mëtejshme e ngrohjes”, tha Guterres, duke shtuar se ndërsa El Niño forcohet, ai do të “shtojë karburant në një planet që tashmë është në flakë”.

“Jemi në një territor të panjohur”, tha ai. “Kriza klimatike po arrin kulmin e saj.”

Shumica e modeleve kompjuterike të parashikimit tregojnë se ky El Niño ka shumë gjasa të thyejë rekordin historik të intensitetit kur të arrijë kulmin, ndoshta në fund të vjeshtës ose më vonë. Megjithatë, shkencëtarët theksojnë se kjo ende nuk është e garantuar.

Ekstreme me reshje, thatësira dhe nxehtësi të pazakontë priten në muajt e ardhshëm

Është ende herët, brenda ciklit gati njëvjeçar të një El Niño tipik, për të parë të gjitha efektet e tij të drejtpërdrejta. Megjithatë, shkencëtarët thonë se ato pritet të shfaqen së shpejti, duke mbështetur edhe paralajmërimet e Guterres. Efektet e El Niños do të ndërthuren me ngrohjen globale afatgjatë të shkaktuar nga djegia e qymyrit, naftës dhe gazit.

“Po shohim një nga korrikët më të nxehtë të regjistruar ndonjëherë për atë rajon specifik”, tha shkencëtari i klimës në Universitetin e Kolumbias, Jeffrey Shaman. “Një vit nga tani, temperaturat do të jenë shumë të larta në Hemisferën Veriore. Dhe ndoshta do të përjetojmë një verë që nuk e kemi parë kurrë më parë në shkallë globale.”

Para kësaj, një El Niño i fuqishëm pritet të shkaktojë ndryshime në modelet e reshjeve, duke sjellë kushte ekstreme në pjesë të ndryshme të botës gjatë vjeshtës dhe dimrit.

Sipas WMO-së, ekziston një mundësi e madhe për thatësira dhe zjarre në Indonezi, Indi dhe pjesë të tjera të Azisë, në Australinë jugore dhe lindore, në disa zona të Amerikës së Jugut dhe në rajonet jugore të Afrikës. Ndërkohë, zona të tjera, përfshirë pjesën më të madhe të Shteteve të Bashkuara dhe Evropën Jugore të goditur nga zjarret, mund të përballen me reshje mbi mesataren.

“Ky El Niño, i cili po zhvillohet në sfondin e temperaturave rekord të oqeaneve dhe rritjes së vazhdueshme të temperaturave globale, u ofron qeverive dhe komuniteteve një mundësi për të parashikuar rreziqet dhe për të vepruar përpara se ndikimet të shfaqen”, tha Sekretarja e Përgjithshme e WMO-së, Celeste Saulo.

El Niño përforcon ngrohjen e shkaktuar nga aktiviteti njerëzor

Edhe pse El Niño dhe ndryshimi i klimës janë fenomene të ndryshme, ndikimi i tyre i kombinuar krijon një situatë të rrezikshme dhe njerëzit nuk po e marrin ende mjaftueshëm seriozisht këtë lidhje, tha Guterres.

“Dëgjojmë shumë për temperaturat rekord, thatësirat dhe zjarret në pyje, por jo mjaftueshëm për shkakun e vërtetë që po i nxit këto ngjarje: krizën klimatike të përshpejtuar nga përdorimi i lëndëve djegëse fosile”, tha ai.

Guterres tha se bota është shumë e përqendruar në luftërat dhe krizat në Ukrainë, Lindjen e Mesme dhe Sudan, duke mos i kushtuar vëmendjen e duhur rreziqeve të ndryshimeve klimatike.

Ai shtoi se “ekziston një fushatë e qëllimshme, veçanërisht nga industria e karburanteve fosile dhe disa vende, për të pretenduar se problemet që po shohim në të vërtetë nuk ekzistojnë”.

Sipas tij, OKB-ja duhet të jetë më aktive dhe të mobilizojë opinionin publik “për t’u thënë qeverive se është koha ta njohin këtë kërcënim si një rrezik ekzistencial për të gjithë ne”.

Pjesa më e madhe e nxehtësisë së krijuar nga djegia e lëndëve djegëse fosile bllokohet në oqeane. Por gjatë një El Niño, oqeani arrin të çlirojë një pjesë të kësaj nxehtësie të akumuluar dhe ta kthejë atë në atmosferë, tha Shaman.

Edhe pasi ky El Niño të përfundojë, nxehtësia e çliruar do të mbetet në atmosferë, së bashku me temperaturat më të larta, të cilat mund të rriten sërish gjatë një El Niño të ardhshëm.

Guterres bëri thirrje për më shumë sisteme paralajmërimi të hershëm dhe sisteme ftohjeje për të përballuar valët ekstreme të nxehtësisë. Ai tha gjithashtu se industria dhe qeveritë duhet të krijojnë kushte më të sigurta pune.

Ai përmendi veçanërisht industrinë e veshjeve, e cila punëson rreth 90 milionë njerëz, shumica prej tyre gra. Në 17 nga 23 qendrat më të mëdha të prodhimit të veshjeve, ditët me temperatura të rrezikshme janë rritur me më shumë se 10% gjatë 20 viteve të fundit, ndërsa “shumica e markave globale ende nuk vendosin standarde për mbrojtjen nga nxehtësia në fabrikat që i furnizojnë ato”.

Por mbi të gjitha, tha Guterres, “bota duhet të ndalojë së nxitura krizën. Më shumë qymyr, naftë dhe gaz do të çojnë drejt një të ardhmeje edhe më të rrezikshme.”

/Motilokal.com