Nga Nick Logan

Pavarësisht nëse e quani një “super” El Niño apo një El Niño “Godzilla”, fenomeni i ngrohjes së Oqeanit Paqësor, i cili ndikon dhe çrregullon modelet globale të motit, është rikthyer dhe po merr vrull në një kohë kur shumë pjesë të planetit tashmë po përballen me temperatura ekstreme.

Korriku i këtij viti ishte më i nxehti i regjistruar ndonjëherë në Amerikën e Veriut dhe Evropë. Valët e njëpasnjëshme të të nxehtit kanë shkaktuar mijëra vdekje të lidhura me temperaturat e larta, kanë tharë lumenj dhe kanë përfshirë me zjarre sipërfaqe të mëdha.

Situata është veçanërisht shqetësuese në Kanada, ku tashmë janë djegur më shumë se 4.1 milionë hektarë pyje. Zjarret kanë krijuar sasi të mëdha tymi, i cili ka mbuluar pjesën më të madhe të gjysmës lindore të vendit, si dhe zona të SHBA-së veriore.

Edhe pse kjo verë përvëluese ka përkuar me rikthimin e El Niños, shkencëtarët e klimës theksojnë se fenomeni nuk mund të konsiderohet shkaku i drejtpërdrejtë i ngjarjeve ekstreme të motit që po përjetohen.

Megjithatë, ata paralajmërojnë se mund të kemi filluar të shohim mënyrën se si El Niño mund të përforcojë motin ekstrem, i cili tashmë është rënduar nga ndryshimet klimatike të shkaktuara nga djegia e lëndëve fosile.

“Ndikimet e El Niños do të jenë të mëdha dhe do të shtrihen në një zonë të gjerë”, tha Josh Willis, shkencëtar i klimës në Laboratorin e Propulsionit Jet të NASA-s.

“Përgatituni, sepse do të jetë një udhëtim i çmendur.”

Agjencia e Kombeve të Bashkuara për motin ka paralajmëruar se rikthimi i El Niños do të kontribuojë në rritjen e mëtejshme të temperaturave gjatë kësaj vere. Sipas saj, kjo mund të përkeqësojë edhe më shumë katastrofat klimatike, përfshirë thatësirat dhe zjarret në pyje.

Duke përmbysur modelet e motit

El Niño është një fenomen natyror që shfaqet çdo tre deri në shtatë vjet. Zakonisht fillon në pranverë dhe mund të zgjasë deri në vitin pasues. Ai shfaqet kur temperatura e sipërfaqes së detit në pjesën ekuatoriale të Paqësorit rritet të paktën 0.5 gradë Celsius mbi mesataren.

Willis thotë se ngrohja e ujërave ngroh edhe ajrin mbi to dhe “riorganizon atmosferën”.

“E përmbys motin”, tha ai, duke shpjeguar se kjo mund të bëjë që disa prej rajoneve më të thata të përjetojnë reshje më të dendura, ndërsa zonat normalisht më të lagështa të përballen me thatësira.

Edhe pse ky El Niño mund të ketë nisur të formohet në maj dhe qershor, në të njëjtën kohë kur valët e njëpasnjëshme të të nxehtit dhe zjarret nisën të përfshinin hemisferën veriore, Willis thotë se ndikimet e tij zakonisht nuk fillojnë të ndihen fuqishëm në vendet veriore, si Kanadaja, deri në fund të vjeshtës dhe gjatë dimrit.

Por Muhammad Azhar Ehsan, shkencëtar në Qendrën për Kërkime të Sistemeve Klimatike (CCSR) në Universitetin Columbia në Nju Jork, thotë se ky El Niño është aq i pazakontë saqë, ndonëse nuk mund ta lidhë drejtpërdrejt me temperaturat aktuale dhe kushtet e zjarreve në pyje, ai pyet nëse temperaturat “e jashtëzakonshme” të lidhura me fenomenin mund të kenë ndikuar në këto katastrofa.

Të paktën, sipas tij, kjo përbën një bazë të fortë për kërkime të mëtejshme.

Ehsan thotë se ky El Niño është në rrugën e duhur për të rivalizuar ngjarjet e viteve 2015-2016 dhe 1997-1998, të cilat konsiderohen ndër episodet më të fuqishme të El Niños që nga fillimi i regjistrimeve zyrtare në vitin 1950.

Çfarë të presim nga El Niño

Modelet parashikojnë se pjesa më e madhe e Kanadasë dhe SHBA-së veriore mund të përjetojë një dimër më të ngrohtë se zakonisht për shkak të këtij El Niños.

Bregdeti jugor i Kolumbisë Britanike, i cili zakonisht karakterizohet nga reshje të shumta, mund të përballet me shumë më pak reshje dhe me një shtresë dukshëm më të ulët dëbore.

Ndërkohë, SHBA-ja jugore pritet të përjetojë një dimër më të lagësht se zakonisht.

Efekte të dukshme po shfaqen edhe në zonat tropikale, të cilat Willis thotë se mund të lidhen me El Niñon. Sipas tij, fenomeni “nxit” kushte që mund të jenë duke u shfaqur tashmë.

Peruja dhe Ekuadori ndodhen në skajin lindor të rajonit të El Niños. Willis thotë se sasi të mëdha uji të ngrohtë janë zhvendosur drejt bregdetit, duke paraqitur kërcënim për sektorin e peshkimit.

Peruja po përgatitet gjithashtu për reshje të dendura dhe përmbytje në disa zona, ndërsa pjesë të tjera të vendit mund të përballen me thatësira.

“Por po fillojmë të shohim gjithashtu shumë thatësira larg ekuatorit”, tha Willis, duke iu referuar mungesës së zgjatur të reshjeve në Panama. Kjo situatë tashmë po ndikon në nivelet e ujit në liqenin që furnizon Kanalin e Panamasë.

Në anën tjetër të rajonit të ndikuar nga El Niño ndodhen vende si Indonezia, e cila tashmë po përjeton një sezon zjarresh më të gjatë dhe më aktiv se zakonisht.

Një tjetër ndryshim që njerëzit në Amerikën e Veriut mund ta vërejnë gjatë kësaj periudhe lidhet me sezonin e uraganeve.

Në vitet kur shfaqet El Niño, zakonisht ka më pak stuhi tropikale dhe uragane në Oqeanin Atlantik.

“Rryma e ajrit në lartësi, e cila zhvendoset pak më në jug, tenton të shkëpusë majat e uraganeve në Atlantik”, tha Willis.

“Dhe për shkak se kemi gjithë këtë ujë të ngrohtë në Paqësorin Lindor, ai favorizon zhvillimin e stuhive atje, përfshirë stuhi tropikale dhe depresione që, në rrethana të tjera, mund të mos ishin shndërruar në uragane.”

Sezoni i Paqësorit Lindor ka regjistruar tashmë nëntë stuhi të emërtuara përpara periudhës së pikut, përfshirë uraganin Genevieve, i cili arriti kategorinë 5 në fund të korrikut, si dhe Lalën, e cila shkaktoi dëme të konsiderueshme si stuhi tropikale në Ishullin e Madh të Havait javën e kaluar.

Një El Niño i lindur në një botë shumë më të ngrohtë

Temperaturat rekord dhe zjarret në pyje këtë verë janë të lidhura me ndryshimet klimatike të shkaktuara nga aktiviteti njerëzor, thotë Zachary Labe, shkencëtar i klimës në organizatën jofitimprurëse amerikane Climate Central.

Sipas tij, vitet e fundit kanë shënuar ndër temperaturat më të larta të regjistruara ndonjëherë.

“El Niño është thjesht një lloj shtytjeje e përkohshme mbi këtë trend afatgjatë”, tha Labe.

Megjithatë, një fenomen kaq i rëndësishëm ngrohjeje që po ndodh në një planet tashmë shumë më të nxehtë për shkak të ndryshimeve klimatike mund të sfidojë pritshmëritë e shkencëtarëve, të cilat janë bazuar kryesisht në të dhënat e së kaluarës.

Labe thotë se ajo që është më e sigurt është se ndikimet e këtij El Niños do të ndihen deri në vitin 2027.

“Sepse duhet kohë që gjithë ajo nxehtësi e grumbulluar në oqean gjatë El Niños të transferohet në atmosferë”, tha ai.

“Pra, ky fenomen do të jetë me ne për të paktën gjashtë deri në 12 muajt e ardhshëm.”

/Motilokal.com