Ngjarja El Niño që po zhvillohet në Oqeanin Paqësor mund të jetë më e forta në më shumë se 100 vjet, ndërsa bota përgatitet për mot edhe më ekstrem.

Sipas Zyrës Meteorologjike të Mbretërisë së Bashkuar, viti 2027 ka "shumë të ngjarë" të bëhet viti më i nxehtë i regjistruar ndonjëherë, pasi fenomeni natyror i motit përplaset me ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njeriu.

"Duhet të jemi të qartë se kjo është një ngjarje e paprecedentë", thotë profesori Adam Scaife, kreu i parashikimit afatgjatë në Zyrën Meteorologjike të Mbretërisë së Bashkuar. "Nuk kam parë kurrë një sinjal kaq intensiv të El Niños në parashikimet tona."

Organizata Botërore Meteorologjike (OBM) thotë se ngjarja El Niño vazhdon të "intensifikohet vazhdimisht" dhe pritet të "dominojë modelet klimatike" nga gushti deri në tetor 2026, duke rritur mundësinë e temperaturave mbi normalen në pjesën më të madhe të botës dhe duke shkaktuar ndryshime të rëndësishme në modelet e reshjeve.

Parashikimet e saj më të fundit me shumë modele tregojnë se anomalitë mesatare sezonale të temperaturës së sipërfaqes së detit mund të kalojnë 2.9°C në rajonet kryesore të monitorimit. Kjo shpesh quhet një El Niño 'super', pavarësisht se nuk është një kategori zyrtare. Gjithashtu ka çuar në një mori publikimesh mediatike që paralajmërojnë për një El Niño 'me forcën e Godzillës'.

Përveç një El Niño që forcohet, parashikohet një Dipol pozitiv i Oqeanit Indian (kur një model klimatik në Oqeanin Indian perëndimor bëhet mesatarisht më i ngrohtë, ndërsa Oqeani Indian lindor bëhet më i ftohtë se mesatarja).

“El Niño nuk është vetëm në pragun tonë – është brenda shtëpisë dhe e rrit nxehtësinë. Dhe ky është vetëm një akt ngrohjeje”, paralajmëron Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres. “El Niño po forcohet – duke i shtuar benzinë një planeti që tashmë është në flakë me kupola nxehtësie përvëluese, zjarre apokaliptike dhe dete të nxehta rekord.”

Guterres shton se lëndët djegëse fosile po i “fryjnë flakët” e krizës, duke bërë thirrje për t’i dhënë fund zgjerimit të qymyrit, naftës dhe gazit.

Por, a do ta arrijë El Niño vërtet Evropën dhe si do të ndihet zemërimi i tij?

Çfarë është El Niño dhe çfarë ndikon?

El Niño (në spanjisht do të thotë 'djali') është një fenomen natyror i motit që ndodh në mënyrë të çrregullt - mesatarisht çdo dy deri në shtatë vjet - kur temperaturat e detit në Oqeanin Paqësor Lindor bëhen jashtëzakonisht të ngrohta.

Kjo i rrit temperaturat globale, duke i hapur rrugën ngjarjeve ekstreme të motit më të shpeshta.

Ngjarjet e mëparshme të El Niño-s, si ajo që u formua në maj 2023 dhe zgjati deri në mars 2024, për shembull, kontribuan në nxehtësinë rekord. Kjo ndihmoi në nxitjen e thatësirave dhe zjarreve të gjata në të gjithë botën.

Megjithatë, ndikimi i El Niño ndihet kryesisht në tropikë.

Amerika e Jugut, SHBA-ja jugore, Afrika Lindore dhe Azia Qendrore kanë përjetuar të gjitha rreziqe të shtuara përmbytjesh gjatë ngjarjeve të mëparshme të El Niño-s - ndërsa rreziqet e thatësirave dhe zjarreve në pyje rriten në pjesë të mëdha të Australisë, pjesët veriore të Amerikës së Jugut dhe në disa vende aziatike si Indonezia.

Si ndikon El Niño në Evropë?

Në Evropë, ndikimet e El Niño janë shumë më indirekte dhe kanë tendencë të jenë më pak të rënda.

Fenomeni natyror mund të rrisë mundësinë e kushteve më të paqëndrueshme më vonë gjatë vitit, siç është një vjeshtë më e butë, më e lagësht dhe me erë dhe një dimër i hershëm, por nuk ka gjasa të ndikojë në verën e vitit 2026 në Evropë.

Kjo do të thotë që muajt e fundit të vapës përvëluese që kanë vrarë mijëra evropianë nuk janë rezultat i El Niños, pavarësisht se gazetat i lidhin të dyja së bashku.

Megjithatë, moti ekstrem jashtë shtetit do të ketë ende një efekt negativ për Evropën - me ekspertët që paralajmërojnë për mungesa të mundshme ushqimore .

Instituti IHE Delft për Edukimin mbi Ujin në Holandë ka punuar në zonat që preken drejtpërdrejt nga El Niño dhe paralajmëron se shumë ushqime bazë që importon Evropa mund të jenë në rrezik.

Në Nikaragua, për shembull, kulturat kryesore si misri dhe fasulet mund të dështojnë në zonat tashmë të brishta, duke çuar në pasiguri ushqimore dhe humbje të të ardhurave në vend.

Mungesa e reshjeve dhe rrjedhat e ulëta në lumenj nënkuptojnë gjithashtu që të korrat e ujitura në Kolumbi, Brazilin Verilindor dhe Indi do të përballen me kufizime të rënda ose do të duhet të mbështeten më shumë në ujërat nëntokësore, duke shkaktuar potencialisht mbishfrytëzim në zonë dhe mungesa të eksportit.

'El Niño është një shpërqendrim' nga ndryshimet klimatike

Ndërsa ndikimet e El Niños nuk duhen nënvlerësuar, ekspertët e klimës kanë theksuar se ndryshimi i klimës po luan një rol shumë më të madh në motin ekstrem dhe rritjen e temperaturave.

Shumica e ngjarjeve të El Niño kanë rritur përkohësisht temperaturat mesatare globale me rreth 0.2℃. Nga ana tjetër, ndryshimi i klimës ka rritur temperaturën globale të sipërfaqes (detit dhe ajrit) me afërsisht 1.3 - 1.5℃ krahasuar me nivelet para-industriale.

Prandaj, ndikimet e El Niños përkeqësohen nga një botë që tashmë po ngrohet, në vend që të jenë të vetmet përgjegjëse për pasojat që parashikojnë ekspertët.

Kjo është arsyeja pse viti 2025 ishte viti i tretë më i ngrohtë i regjistruar ndonjëherë më i nxehtë se viti 2016 i El Niños, pavarësisht rezistencës së ftohtë që formohet natyrshëm nga një ngjarje La Niña (homologu i El Niños që ndodh natyrshëm dhe që zakonisht i ftoh temperaturat globale).

“El Niño është një fenomen natyror”, tha shkencëtarja e klimës Friederike Otto nga Imperial College London në maj, përpara se kushtet e El Niños të kishin filluar zyrtarisht.

"Vjen dhe shkon. Ndryshimi i klimës, përkundrazi, përkeqësohet për sa kohë që nuk ndalojmë së djeguri lëndët djegëse fosile. Pra, ndryshimi i klimës është arsyeja për t'u frikësuar."

Ioanna Vergini, themeluese e platformës globale të parashikimit të motit WFY24, i thotë Euronews Earth se El Niño është përdorur si një “shpërqendrim” nga ndryshimet klimatike, ndërsa Evropa u përvëlua nën 40℃ javën e kaluar.

Një analizë e shpejtë e atribuimit nga World Weather Attribution (WWA) zbuloi se temperaturat maksimale gjatë ditës dhe gjatë natës të vërejtura gjatë kupolës së fundit të nxehtësisë do të kishin qenë "pothuajse të pamundura të ndodhnin në këtë kohë të vitit" deri në vitin 1976 por janë bërë të mundura për shkak të emetimeve të vazhdueshme të lëndëve djegëse fosile.

/Motilokal.com