Ndryshimi i klimës i referohet ndryshimeve afatgjata të temperaturave dhe modeleve të motit. Ndryshime të tilla mund të jenë natyrore, për shkak të ndryshimeve në aktivitetin e diellit ose shpërthimeve të mëdha vullkanike. Por që nga vitet 1800, aktivitetet njerëzore kanë qenë nxitësi kryesor i ndryshimeve klimatike, kryesisht për shkak të djegies së lëndëve djegëse fosile si qymyri, nafta dhe gazi.

Djegia e lëndëve djegëse fosile gjeneron emetime të gazrave serrë që veprojnë si një batanije e mbështjellë rreth Tokës, duke bllokuar nxehtësinë e diellit dhe duke rritur temperaturat.

Gazrat kryesorë serrë që po shkaktojnë ndryshimet klimatike përfshijnë dioksidin e karbonit dhe metanin. Këto vijnë nga përdorimi i benzinës për drejtimin e një makine ose qymyrit për ngrohjen e një ndërtese, për shembull. Pastrimi i tokës dhe prerja e pyjeve gjithashtu mund të çlirojë dioksid karboni. Bujqësia, operacionet e naftës dhe gazit janë burime kryesore të emetimeve të metanit. Energjia, industria, transporti, ndërtesat, bujqësia dhe përdorimi i tokës janë ndër sektorët kryesorë  që shkaktojnë gazra serrë.

Njerëzit janë përgjegjës për ngrohjen globale

Shkencëtarët e klimës kanë treguar se njerëzit janë përgjegjës për pothuajse të gjithë ngrohjen globale gjatë 200 viteve të fundit. Aktivitetet njerëzore si ato të përmendura më sipër po shkaktojnë gazra serrë që po e ngrohin botën më shpejt se në çdo kohë të paktën në dy mijë vitet e fundit.

Temperatura mesatare e sipërfaqes së Tokës tani është rreth 1.44°C më e ngrohtë se sa ishte në fund të viteve 1800 para revolucionit industrial dhe më e ngrohtë se në çdo kohë në 100,000 vitet e fundit. Dekada e fundit (2015-2024) ishte më e ngrohta e regjistruar ndonjëherë dhe secila prej katër dekadave të fundit ka qenë më e ngrohtë se çdo dekadë e mëparshme që nga viti 1850.

Shumë njerëz mendojnë se ndryshimi i klimës do të thotë kryesisht temperatura më të ngrohta. Por rritja e temperaturës është vetëm fillimi i historisë. Meqenëse Toka është një sistem ku gjithçka është e lidhur, ndryshimet në një zonë mund të ndikojnë në ndryshimet në të gjitha të tjerat.

Pasojat e ndryshimeve klimatike përfshijnë, ndër të tjera, thatësira të forta, mungesë uji, zjarre të rënda, rritje të nivelit të detit, përmbytje, shkrirje të akullit polar, stuhi katastrofike dhe rënie të biodiversitetit.

Njerëzit po e përjetojnë ndryshimin e klimës në mënyra të ndryshme

Ndryshimi i klimës mund të ndikojë në shëndetin tonë, aftësinë për të kultivuar ushqim, strehimin, sigurinë dhe punën. Disa prej nesh janë tashmë më të prekshëm ndaj ndikimeve klimatike, siç janë njerëzit që jetojnë në vende të vogla ishullore dhe vende të tjera në zhvillim. Kushte të tilla si rritja e nivelit të detit dhe depërtimi i ujit të kripur kanë përparuar deri në atë pikë sa komunitete të tëra janë detyruar të zhvendosen, ndërsa thatësirat e zgjatura po i vënë njerëzit në rrezik urie. Në të ardhmen, numri i njerëzve të zhvendosur nga ngjarjet e lidhura me motin pritet të rritet.

Çdo rritje e ngrohjes globale ka rëndësi

Në një seri raportesh të OKB-së, mijëra shkencëtarë dhe recensues qeveritarë ranë dakord se kufizimi i rritjes së temperaturës globale në jo më shumë se 1.5°C do të na ndihmonte të shmangnim ndikimet më të këqija klimatike dhe të ruanim një klimë të jetueshme. Megjithatë, politikat aktuale në fuqi tregojnë për deri në 2.8°C ngrohje deri në fund të shekullit.

Emetimet që shkaktojnë ndryshimet klimatike vijnë nga çdo pjesë e botës dhe ndikojnë tek të gjithë, por disa vende prodhojnë shumë më tepër se të tjerat. Gjashtë emetuesit më të mëdhenj (Kina, Shtetet e Bashkuara të Amerikës, India, Bashkimi Evropian, Federata Ruse dhe Indonezia) së bashku përbëjnë më shumë se gjysmën e të gjitha emetimeve globale të gazrave serrë. Në të kundërt, 45 vendet më pak të zhvilluara kontribuojnë vetëm në 3 për qind të emetimeve globale të gazrave serrë.

Të gjithë duhet të ndërmarrin veprime për klimën, por njerëzit dhe vendet që krijojnë më shumë problem kanë një përgjegjësi më të madhe për të vepruar të parët.

Ne përballemi me një sfidë të madhe, por tashmë dimë shumë zgjidhje

Shumë zgjidhje për ndryshimet klimatike mund të sjellin përfitime ekonomike, duke përmirësuar jetën tonë dhe duke mbrojtur mjedisin. Ne gjithashtu kemi korniza dhe marrëveshje globale për të udhëhequr progresin, siç janë Objektivat e Zhvillimit të Qëndrueshëm, Konventa Kornizë e OKB-së për Ndryshimet Klimatike dhe Marrëveshja e Parisit. Tre kategori të gjera veprimi janë: ulja e emetimeve, përshtatja ndaj ndikimeve klimatike dhe financimi i përshtatjeve të kërkuara.

Kalimi i sistemeve të energjisë nga lëndët djegëse fosile në burime të rinovueshme si dielli ose era do të zvogëlojë emetimet që nxisin ndryshimet klimatike. Por ne duhet të veprojmë tani. Ndërsa një numër gjithnjë e në rritje vendesh po angazhohen për zero emetime neto deri në vitin 2050, emetimet duhet të përgjysmohen deri në vitin 2030 për të mbajtur ngrohjen nën 1.5°C. Arritja e kësaj do të thotë rënie të mëdha në përdorimin e qymyrit, naftës dhe gazit: prodhimi dhe konsumi i të gjitha lëndëve djegëse fosile duhet të ulet me të paktën 30 për qind deri në vitin 2030 në mënyrë që të parandalohen nivele katastrofike të ndryshimeve klimatike.

Përshtatja ndaj pasojave klimatike mbron njerëzit, shtëpitë, bizneset, mjetet e jetesës, infrastrukturën dhe ekosistemet natyrore. Ai mbulon ndikimet aktuale dhe ato të mundshme në të ardhmen. Përshtatja do të jetë e nevojshme kudo, por duhet të prioritizohet tani për njerëzit më vulnerabël me më pak burime për t'u përballur me rreziqet klimatike. Shkalla e kthimit mund të jetë e lartë. Sistemet e paralajmërimit të hershëm për fatkeqësitë, për shembull, shpëtojnë jetë dhe pronë, dhe mund të ofrojnë përfitime deri në 10 herë më të larta se kostoja fillestare.

Mund ta paguajmë faturën tani, ose mund ta paguajmë shtrenjtë në të ardhmen

Veprimi ndaj klimës kërkon investime të konsiderueshme financiare nga qeveritë dhe bizneset. Por mosveprimi ndaj klimës është shumë më i kushtueshëm. Një hap kritik është që vendet e zhvilluara t'i mbështesin vendet në zhvillim në mënyrë që ato të mund të përshtaten dhe të lëvizin drejt ekonomive më të gjelbra.

/Motilokal.com