Shkencëtarët në Universitetin e Kalifornisë-Riverside kanë zhvilluar një mënyrë për të identifikuar se ku ka të ngjarë të ndodhin tërmetet më të mëdha.

Studiuesit e UC Riverside thonë se metodologjia e tyre identifikon se ku është grumbulluar stresi përgjatë çarjeve të mëdha, kështu që shkencëtarët mund të përcaktojnë se ku do të ndodhë një çarje. 

Nuk parashikon se kur do të ndodhë një e tillë. 

Sipas hulumtimit, të udhëhequr nga gjeofizikanët e UCR-së, Gareth Funning dhe Axel Periollat, thyerjet tektonike grumbullojnë në heshtje tendosje gjatë viteve dhe kjo tendosje mund të matet.

Studiuesit e bëjnë këtë matje duke parë zonat e subduksionit, që është vendi ku një pllakë tektonike rrëshqet poshtë një tjetre. Tërmetet më të fuqishme kanë tendencë të ndodhin në këto zona ato që matin magnitudë 8.5 ose më të madhe dhe zakonisht shkaktojnë cunami.  

Një rast specifik kishte të bënte me tërmetin megathrust me magnitudë 8.8 ballë të Rihterit që goditi brigjet e Gadishullit Kamchatka të Rusisë në korrik 2025 një ngjarje që shkaktoi lëshimin e një paralajmërimi për cunami për Shtetet e Bashkuara Perëndimore.

Siç tregohet nga rezultatet e testit të publikuar së fundmi, studiuesit zbuluan se modeli i tyre "nxori në pah pjesën e saktë të zonës së subduksionit të Kamchatka-s në Rusinë lindore" ku ndodhi më vonë tërmeti masiv.

Funksionon kështu: studiuesit përdorin matje GPS të lëvizjeve delikate të tokës dhe zhvillojnë një algoritëm që identifikon pjesë të çarjeve që janë të bllokuara dhe ruajnë energji, të njohura si ashpërsi, të cilat i rezistojnë lëvizjes derisa një stres i mjaftueshëm të shkaktojë një tërmet të madh, thonë studiuesit e UCR.

“Studiuesit kishin identifikuar një rajon të tillë të mbyllur nën Gadishullin Kamchatka të Rusisë përpara se një tërmet i madh të godiste atje”, shpjegon studimi. “Ndërsa koha e ngjarjes ishte përtej fushëveprimit të metodës së tyre, çarja ndodhi pikërisht aty ku modeli i tyre tregonte se tendosja ishte grumbulluar.”

Gjetjet zbuluan se tërmeti i vitit 2025 nuk ishte aq i fortë sa ai që goditi të njëjtin rajon në vitin 1952; meqenëse ngjarja më e fundit gjeneroi një cunami shumë më të vogël, kjo sugjeron që pjesa më e cekët e çarjes rrëshqiti më pak sesa në vitin 1952, sipas studimit.

Ndërsa theksohet se kjo metodologji nuk parashikon kohën e një tërmeti dhe as sa i madh mund të jetë një cunami që do të rezultojë, studiuesit e UCR thonë se ngushtimi i vendeve ku ekzistojnë rreziqet më të mëdha mund të përmirësojë planifikimin dhe përgatitjen afatgjatë.

“Ne kishim një ide se ku po grumbullohej lloji bazuar në një grup të dhënash relativisht të kufizuar”, tha Periollat, një nga udhëheqësit e studimit. “Duke e parë që funksionon kaq mirë, konfirmoi se kjo qasje ka potencial të vërtetë.”

Ekipi i UCR thotë se tani po kërkojnë ta zbatojnë qasjen e tyre në zona të tjera të mëdha të subduksionit përgjatë Unazës së Zjarrit.

/Motilokal.com