Ndryshimet klimatike mund të sjellin një zgjerim të ndjeshëm të zonave të thata në dekadat e ardhshme, duke ndryshuar peizazhe dhe duke shtuar presionin mbi burimet ujore dhe bujqësinë.

Një studim i ri, i publikuar në revistën shkencore Environmental Research Letters, parashikon se zonat e thata mund të zënë rreth 39.31% deri në 40.28% të sipërfaqes tokësore të Tokës gjatë periudhës 2071–2100, në varësi të skenarit të emetimeve të gazeve serrë.

Për krahasim, gjatë periudhës bazë 1994–2023, zonat e thata përbënin rreth 38.58% të sipërfaqes tokësore të planetit, pa përfshirë Antarktidën.

Studiuesit përdorën të dhëna klimatike historike nga viti 1960 deri në 2023 dhe modele të klimës për të vlerësuar se si mund të ndryshojë shpërndarja e zonave të thata në të ardhmen.

Sipas modelit, në skenarin me emetimet më të larta, zgjerimi i zonave të thata mund të arrijë në rreth 2.37 milionë kilometra katrorë krahasuar me periudhën bazë. Kjo sipërfaqe është përafërsisht sa madhësia e Algjerisë.

Megjithatë, studimi sjell edhe një faktor disi befasues. Rritja e përqendrimit të dioksidit të karbonit (CO₂) në atmosferë mund të ngadalësojë pjesërisht zgjerimin e zonave të thata. Kur përqendrimi i CO₂ rritet, bimët kanë tendencë t'i mbyllin pjesërisht stomatat e tyre, duke reduktuar humbjen e ujit përmes transpirimit. Për këtë arsye, studiuesit vlerësojnë se efekti i CO₂ duhet të përfshihet në modelet e ardhshme klimatike.

Pa marrë parasysh këtë efekt të CO₂, modeli do ta çonte sipërfaqen e parashikuar të zonave të thata deri në rreth 42.11% në skenarin me emetime të larta.

Studimi vëren se ndryshimet nuk do të jenë të njëjta në të gjitha rajonet. Australia, lindja e Brazilit dhe pjesë të Afrikës veriore shfaqen ndër zonat me rrezikun më të madh për tharje, ndërsa disa pjesë të Kinës veriore dhe veriperëndimore mund të vazhdojnë të shfaqin tendenca më të lagështa.

Zgjerimi i zonave të thata është veçanërisht shqetësues sepse këto ekosisteme janë të lidhura ngushtë me bujqësinë, blegtorinë dhe furnizimin me ujë të popullsive të mëdha. Zonat e thata tashmë mbulojnë rreth 40% të tokave të planetit dhe mbështesin jetesën e miliarda njerëzve.

Studiuesit theksojnë se ndryshimet klimatike mund të sjellin jo vetëm zgjerim të sipërfaqeve të thata, por edhe ndryshime të mëdha rajonale në shpërndarjen e lagështisë. Për këtë arsye, menaxhimi i ujit, përshtatja e bujqësisë dhe përmirësimi i modeleve klimatike do të jenë gjithnjë e më të rëndësishme.

/Motilokal.com