Ndryshe nga mediat sociale, një sistem mbështetjeje i inteligjencës artificiale mund të ofrojë lehtësim në një kohë nevoje.

Përdorimi i përditshëm i chatbot-eve të inteligjencës artificiale duket se ndikon në trurin e njeriut në dy mënyra krejtësisht të ndryshme, një emocionale dhe një njohëse, sipas një studimi të ri shkencor që hedh dritë mbi një çështje që po shqetëson gjithnjë e më shumë ekspertët e shëndetit mendor.

Gjetjet nuk janë të padiskutueshme

Në një nivel emocional, gjetjet janë të përziera. Për shumë përdorues, bisedat me një chatbot duket se ndihmojnë. Hulumtimet kanë treguar se përdorimi i tyre mund të zvogëlojë ankthin dhe ndjenjat e vetmisë, ndërkohë që rrit edhe ndjenjën e mbështetjes sociale.

Ndryshe nga mediat sociale, të cilat literatura shkencore i lidh vazhdimisht me përkeqësimin e shëndetit mendor, një sistem mbështetës i inteligjencës artificiale mund të ofrojë lehtësim në një kohë nevoje, pikërisht sepse është lehtësisht i disponueshëm, nuk gjykon dhe është gjithmonë aty.

Megjithatë, pamja ndryshon në mënyrë dramatike kur përdorimi bëhet intensiv dhe i varur emocionalisht. Një provë klinike e rastësishme, e kryer nga studiues në MIT dhe OpenAI, zbuloi se ndërsa disa prej tyre ulin paksa ndjenjat e vetmisë , përdorimi intensiv i përditshëm shoqërohej anasjelltas me një vetmi më të madhe, rritje të varësisë emocionale dhe më pak socializim aktual.

Ky problem duket se i godet më rëndë njerëzit që janë më të prekshëm ndaj tij, përkatësisht ata që kanë më pak marrëdhënie njerëzore, një tendencë më të fortë drejt lidhjes emocionale ose ankth të shtuar social. Me fjalë të tjera, janë pikërisht ata që i drejtohen më shumë një “shoqërie” të inteligjencës artificiale që janë më të prirur të lëndohen prej tij.

Në nivelin kognitiv, gjetjet janë edhe më mbresëlënëse. Në studimin “Truri Juaj në ChatGPT”, studiuesit e MIT Media Lab të udhëhequr nga Natalia Kosmina rekrutuan 54 studentë të moshës 18 deri në 39 vjeç nga pesë universitete të zonës së Bostonit, duke u kërkuar atyre të shkruanin raporte 20-minutëshe gjatë katër muajve, ndërsa mbanin veshur helmeta speciale me 32 elektroda për të regjistruar aktivitetin e trurit. Një grup përdori ChatGPT, një tjetër një motor kërkimi dhe një tjetër nuk përdori asnjë mjet, duke u mbështetur vetëm në të menduarit e tyre.

"Borxhi kognitiv": Shqetësimi i ri

Lidhshmëria e trurit ishte në përpjesëtim të zhdrejtë me shkallën e mbështetjes së jashtme. Grupi që nuk përdori asnjë mjet shfaqi rrjetet nervore më të forta dhe më të gjera, grupi i motorëve të kërkimit u gjet të ishte në mes, ndërsa grupi ChatGPT regjistroi lidhjen më të dobët të trurit nga të gjithë.

Edhe më zbulues ishte testi i kujtesës që pasoi. Në seancën e parë, 83% e atyre që kishin përdorur mjetin e inteligjencës artificiale nuk ishin në gjendje të citonin asnjë fjali nga teksti që sapo kishin shkruar, dhe askush nuk ishte në gjendje të citonte saktë asnjë pasazh të vetëm. Në seancën e tretë, një në tre ende nuk mund të kujtonte me saktësi se çfarë kishte shkruar. Studiuesit e quajtën këtë fenomen kumulativ "borxh njohës".

Megjithatë, vetë studiuesit theksojnë dy paralajmërime të rëndësishme: studimi është ende në formë para-publikimi dhe nuk ka përfunduar vlerësimin kritik shkencor, ndërsa vetëm 18 nga 54 pjesëmarrësit përfunduan fazën e ndërrimit të mjeteve që prodhoi gjetjen më të diskutuar të hulumtimit.

Megjithatë, përfundimi nuk është thjesht se IA “na bën më budallenj”. Detaji që ka vërtet rëndësi është i ndryshëm. Dëmi ndodhi kur pjesëmarrësit ia deleguan të gjithë detyrën mendore mjetit. Ata që kishin përdorur për herë të parë IA-në dhe më pas iu kërkua të shkruanin vetë, prapëseprapë treguan angazhim të ulët njohës.

Në të kundërt, ata që shkruan fillimisht duke përdorur vetëm mendjen e tyre dhe iu drejtuan inteligjencës artificiale vetëm më pas, treguan kujtesë më të mirë dhe aktivizim më të fortë të trurit, të krahasueshëm me atë të grupit që përdori një motor kërkimi të thjeshtë.

Rezultate të kundërta në varësi të rendit të përdorimit

I njëjti mjet, me fjalë të tjera, mund të çojë në rezultate krejtësisht të kundërta në varësi të renditjes në të cilën përdoret. Sekreti, sipas studiuesve, është i thjeshtë: mendoni vetë së pari dhe pastaj përdorni mjetin.

I njëjti model përsëritet në të dyja kategoritë e gjetjeve. Përdorimi aktiv dhe i qëllimshëm, ku përdoruesi mbetet vigjilent dhe kontrollon rezultatet, duket të jetë i dobishëm. Përdorimi pasiv dhe i varur, ku inteligjenca artificiale zëvendëson mendimin ose kontaktin njerëzor, duket të jetë i dëmshëm. Nuk është aq shumë sasia e përdorimit që ka rëndësi, por roli që i lejojmë të luajë në jetën tonë.

Ekspertët rekomandojnë që ta trajtojmë inteligjencën artificiale si një mjet dhe jo si një marrëdhënie, që së pari ta aktivizojmë të menduarit tonë përpara se t'i drejtohemi asaj, që gjithmonë t'i kontrollojmë rezultatet e saj dhe, në rast vështirësie emocionale, të mos e konsiderojmë atë si zëvendësim për ndihmën profesionale.

/Motilokal.com