Vrima në shtresën e ozonit të Tokës është dukshëm më e vogël se sa ka qenë në historinë e kohëve të fundit, por është ende larg shërimit të plotë, sipas kontrollit të fundit vjetor të Organizatës Botërore Meteorologjike (OBM).

Vrima në shtresën e ozonit, një rajon mbrojtës i atmosferës që fillon afërsisht nëntë milje mbi sipërfaqen e Tokës, u zbulua në vitet 1980. Studimet ia atribuan praninë e saj kimikateve të prodhuara nga njeriu të quajtura klorofluorokarbone (CFC), të cilat shkatërruan molekulat e ozonit. Shtresa luan një rol jetësor në thithjen e rrezatimit ultravjollcë të diellit, i cili mund të shkaktojë sëmundje të tilla si kanceri i lëkurës. Riparimi i saj u bë një çështje me përparësi ndërkombëtare, me kombet që nënshkruan Protokollin e Montrealit mbi Substancat që Hollojnë Shtresën e Ozonit, një traktat ndërkombëtar që ndalon CFC-të, në vitin 1987. Që atëherë, për shkencëtarët dhe aktivistët, rimëkëmbja e shtresës së ozonit ka qenë një fitore, duke treguar se ne mund të veprojmë për të parandaluar dëmet e shkaktuara nga njeriu në planetin tonë.

Në botimin e fundit të buletinit të Ozonit dhe UV të OBM-së, organizata zbulon se vrima është "dukshëm" më e vogël se madhësia e saj mesatare midis viteve 1990 dhe 2020. Megjithatë, profesoresha e Universitetit të Kalifornisë në Los Angeles, Suzanne Paulson, paralajmëron kundër optimizmit të tepërt. Vrima është shëruar me një ritëm më të ngadaltë nga sa kishin parashikuar shkencëtarët, thotë ajo.

“Vazhdon të rritet e të ulet çdo vit, kështu që çdo vit nuk tregon shumë”, thotë ajo, duke iu referuar luhatjeve sezonale në madhësinë e vrimës së ozonit. “Sigurisht që nuk është përkeqësuar vitet e fundit, por për pjesën më të madhe, nuk kemi parë përmirësime të mëdha”.

Ky është viti i dytë radhazi që OBM ka zbuluar ndryshime pozitive në vrimën e ozonit, por ka ende disa shenja paralajmëruese të theksuara në raport. Sasia e ozonit në atmosferë mund të luhatet gjatë vitit, dhe tetori është zakonisht muaji në të cilin ka më pak ozon. Megjithatë, në vitin 2025, ozoni arriti nivelin më të ulët në shtator.

“Ndërsa kemi parë që sipërfaqja e saj rritet me shpejtësi në fillim të shtatorit të këtij viti, tregues të tjerë mbeten afër mesatareve historike”, tha Laurence Rouil, drejtor i Shërbimit të Monitorimit Atmosferik të Kopernikut (CAMS), në një deklaratë. “Këto gjetje nxjerrin në pah rëndësinë e monitorimit të ndërveprimit të ndërlikuar midis çrregullimeve të shkaktuara nga njeriu dhe faktorëve natyrorë. CAMS ofron të dhëna, parashikime dhe analiza me cilësi të lartë të nevojshme për të kuptuar gjendjen e shtresës së ozonit dhe për të ndjekur rimëkëmbjen e saj afatgjatë.”

Raporti vëren gjithashtu se niveli i ozonit ishte nën mesataren në një zonë të madhe që shtrihej nga Groenlanda dhe Evropa në Azinë Qendrore, Japoni dhe Gadishullin Kamchatka në Rusi. Raporti ia atribuoi anomalinë një vorbulle të fortë dimërore arktike në janar dhe shkurt 2025.

Ky është lloji i motit ekstrem që po bëhet gjithnjë e më i shpeshtë për shkak të ndryshimeve klimatike, thotë Paulson. Anomali të mëtejshme në shtresën e ozonit mund të bëhen më të zakonshme ndërsa ngrohja globale intensifikohet, thotë ajo.

“Ndryshimi i klimës krijon mot më ekstrem, kështu që mendoj se kjo është pjesë e një trendi që po rritet ngadalë”, thotë ajo.

/Motilokal.com