Çdo filxhan kafeje nis shumë larg tryezës, në tokën, punën dhe njohuritë e komuniteteve bujqësore që merren me kultivimin e saj. Nga fushat dhe pyjet deri te portet, kafenetë dhe shtëpitë, kafeja lidh njerëz, kultura dhe breza përtej kufijve. Ajo është njëkohësisht pjesë e ritualit të përditshëm, një traditë e gjallë dhe burim jetese për miliona njerëz në mbarë botën.

Kafeja është ndër produktet tropikale më të tregtuara në botë dhe një nga pijet më të konsumuara. Rreth 25 milionë familje bujqësore, kryesisht në vendet në zhvillim, prodhojnë rreth 80 për qind të kafesë në botë. Brazili, Vietnami dhe Kolumbia janë ndër prodhuesit kryesorë globalë, ndërsa Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës përbëjnë tregjet më të mëdha të importit dhe konsumit.

Ndërsa kërkesa për kafe vazhdon të rritet, përfitimet ekonomike nuk shpërndahen gjithmonë në mënyrë të barabartë. Paqëndrueshmëria e tregut, rritja e kostove të prodhimit dhe shpërndarja e pabarabartë e të ardhurave përgjatë zinxhirit të vlerës bëjnë që shumë prodhues të vegjël të përballen me rreziqe të mëdha, ndërsa përfitojnë vetëm një pjesë të vlerës së krijuar nga puna e tyre.

Për të vlerësuar rëndësinë globale të kafesë dhe kontributin e njerëzve që qëndrojnë pas saj, Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara ka caktuar 1 tetorin si Ditën Ndërkombëtare të Kafesë.

Kjo ditë synon të rrisë ndërgjegjësimin për sfidat me të cilat përballen prodhuesit dhe komunitetet që varen nga sektori i kafesë, si dhe të nxisë bashkëpunimin për një sektor më të drejtë, më të qëndrueshëm dhe më rezistent.

Udhëtimi pas çdo filxhani

Rruga e kafesë kalon nëpër shumë duar dhe vende, nga fara dhe toka, te kultivimi, korrja, përpunimi, tregtia, pjekja dhe në fund konsumimi. Në secilën prej këtyre fazave merren vendime që ndikojnë në krijimin e vlerës, shpërndarjen e të ardhurave dhe ndikimin që prodhimi ka te njerëzit, klima dhe natyra.

Fara, toka dhe njohuria

Udhëtimi nis me farën, tokën dhe ujin, por edhe me fermerët dhe njohuritë e tyre të trashëguara ndër breza.

Produktiviteti dhe cilësia e kafesë varen nga kushtet e kultivimit, ekosistemet e shëndetshme dhe praktikat e qëndrueshme bujqësore. Fermerët përballen me ndryshimet e temperaturave dhe reshjeve, dëmtuesit, sëmundjet e bimëve, degradimin e tokës dhe rritjen e kostove të prodhimit.

Për këtë arsye, prodhimi i qëndrueshëm kërkon që njohuritë, mjetet e jetesës së fermerëve dhe mbrojtja e ekosistemeve lokale të jenë në qendër të vendimmarrjes.

Kultivimi dhe korrja

Pjesa më e madhe e kafesë në botë prodhohet në ferma relativisht të vogla, ku kultivimi dhe korrja kërkojnë punë, përvojë dhe kujdes të vazhdueshëm.

Një zinxhir i qëndrueshëm i furnizimit kërkon kushte të sigurta pune, mundësi të drejta dhe respektim të të drejtave të punëtorëve.

Përpunimi dhe përgatitja

Pas korrjes, frutat e kafesë përpunohen, thahen, përzgjidhen dhe përgatiten për treg.

Në këtë fazë përcaktohen një pjesë e rëndësishme e cilësisë së produktit, përdorimit të ujit, menaxhimit të mbetjeve dhe kostove të prodhimit. Qasja në infrastrukturë, financim dhe ekspertizë teknike mund t'i ndihmojë fermerët të përmirësojnë cilësinë, të reduktojnë humbjet dhe të kenë qasje në tregje me vlerë më të lartë.

Tregtia dhe krijimi i vlerës

Para se të mbërrijë te konsumatori, kafeja mund të kalojë nëpër disa biznese dhe të kalojë kufij të shumtë.

Një pjesë e madhe e kafesë eksportohet në faza të hershme të zinxhirit të vlerës. Ndërkohë, procese si pjekja, markimi dhe aktivitete të tjera që rrisin vlerën e produktit zhvillohen shpesh jashtë vendeve prodhuese.

Kjo mund t'i bëjë prodhuesit e vegjël më të ekspozuar ndaj luhatjeve të çmimeve, ndryshimeve të kërkesës dhe pasigurisë ekonomike.

Pjekja, shitja dhe konsumi

Pjekësit, tregtarët, shitësit me pakicë, kafenetë dhe konsumatorët janë pjesë e të njëjtit sistem.

Transparenca dhe bashkëpunimi mund t'i ndihmojnë konsumatorët të kuptojnë më mirë origjinën e kafesë, mënyrën se si është prodhuar dhe komunitetet që kanë kontribuar në rrugëtimin e saj.

Nga mbetjet në burime

Udhëtimi i kafesë nuk përfundon me filxhanin e fundit.

Lëvoret, tuli, ujërat e përdorura dhe nënproduktet e tjera mund të krijojnë probleme për mjedisin nëse nuk menaxhohen siç duhet. Megjithatë, përmes qasjeve rrethore, disa prej këtyre nënprodukteve mund të shndërrohen në materiale, inpute bujqësore, energji dhe burime të tjera.

Dita Ndërkombëtare e Kafesë është një mundësi për të parë përtej filxhanit dhe për të kujtuar njerëzit, punën dhe komunitetet që qëndrojnë pas çdo kafeje që konsumojmë.

/Motilokal.com