Akullnajat në Zvicër kanë humbur pothuajse 20% të vëllimit të tyre në pesë vjet për shkak të ndryshimeve klimatike dhe ngrohjes globale, pas një viti tjetër "katastrofik", paralajmërojnë ekspertët në një studim të publikuar sot.

Sipas të dhënave të publikuara nga rrjeti zviceran i monitorimit të akullnajave (GLAMOS), 5.5% e vëllimit të tyre u humb këtë vit, pas verës më të nxehtë të regjistruar ndonjëherë dhe një dimri relativisht të varfër në reshje dëbore.

Kjo është humbja më e madhe e vëllimit të akullnajave që nga viti 1950.

Në një akullnajë, në një lartësi prej gati 3,000 metrash, Matthias Hus, kreu i GLAMOS, e vëren peizazhin me një trishtim të dukshëm: "kjo akullnajë është gati të zhduket. Mund të mos ketë akull këtu fare brenda dhjetë deri në pesëmbëdhjetë vjetësh".

Ai po heq një shufër alumini katër metra të gjatë që GLAMOS e kishte instaluar në akullnajë. Në fund të korrikut, ajo mezi dukej në sipërfaqe. Sot, pjesa e dukshme e saj i kalon tre metrat.

"Nuk jemi të befasuar, e dimë sa shpejt shkrihen akullnajat. Por të shohësh këto male pa borë, të zhveshura (...) është vërtet diçka tjetër, është e pabesueshme", komenton shkencëtari.

Përshpejtimi i shkrirjes

Midis viteve 2022 dhe 2026, akullnajat zvicerane u shkrinë me një ritëm më të shpejtë se në të gjithë pesë vitet e mëparshme, duke humbur 20% të vëllimit të tyre që nga viti 2021.

Dhe shkrirja e tyre po përshpejtohet: në vitet 1990, u humb 10% e vëllimit të akullit, në dekadën 2016-2016, u humb 27%, sipas matjeve në rreth njëzet akullnaja, të cilat konsiderohen përfaqësuese të totalit prej pothuajse 1,300 që Zvicra ende mat.

"Nuk ka shanse për mbijetesë"

Rritja e temperaturës në vend është dyfishi i mesatares globale, sipas MétéoSuisse, shërbimit meteorologjik zviceran.

Muajt nga qershori deri në gusht ishin më të ngrohtët e regjistruar që nga fillimi i mbajtjes së të dhënave në vitin 1864. Temperatura theu rekordin e vendosur në verën e vitit 2023, kur vendi u godit nga një valë e të nxehtit.

"Vera e ardhshme në një botë me +3 gradë do të jetë rreth 3.6° Celsius më e ngrohtë se periudha referuese 1991-2020. Gjatë verës së vitit 2026, ndryshimi arriti në 3.4° Celsius", theksoi MétéoSuisse, duke shtuar se "vera e vitit 2026 do të jetë mesatarja" nëse konfirmohet parashikimi për një rritje të temperaturës prej 3 gradë Celsius në planet.

Në malet zvicerane, matjet janë të tmerrshme.

Bora që mbronte akullnajat ishte shkrirë që nga qershori dhe ishte zhdukur deri në shtator, madje edhe në një lartësi prej 3,500 metrash.

"Në kushte të tilla, akullnajat alpine nuk kanë asnjë shans për mbijetesë në planin afatgjatë", paralajmëron GLAMOS.

Matjet në akullnaja

Për shkak të shkrirjes së madhe të akullit këtë vit, studiuesve iu desh të riinstalonin kunjat matëse, madje edhe në pikat më të larta, pasi akulli përreth tyre thjesht u shkri.

Trashësia mesatare e akullit në disa nga akullnajat u ul nga 2.5 në 4 metra, ndërsa në disa nga të ashtuquajturat "gjuhë" të akullnajave tkurrja arriti madje 10 metra gjatë verës.

Pse humbjet nuk e tejkaluan vitin 2022

Edhe pse temperaturat ishin më të larta këtë vit, humbjet nuk i tejkaluan ato të vitit 2022, pasi shumë nga akullnajat u mbuluan nga pak më shumë borë sesa katër vjet më parë.

Përveç kësaj, më pak pluhur mbërriti nga Sahara dhe akulli reflektoi më shumë rrezet e diellit, gjë që e dërgoi këtë energji në atmosferë, pa u absorbuar nga bora.

Megjithatë, katër akullnaja pësuan shkrirjen më të madhe këtë vit se kurrë më parë, veçanërisht Rhône, një nga më emblematikët, dhe Aletsch më i madhi në Alpe.

Shqetësim për furnizimin me ujë

Ndërsa akullnajat shkrihen, shkencëtarët janë të shqetësuar për disponueshmërinë e ardhshme të burimeve ujore.

Midis korrikut dhe shtatorit, akullnajat humbën gjithsej rreth 2.2 trilion litra ujë, vëren një njoftim për shtyp që shoqëron raportin.

“Është e vështirë të imagjinohet”: kjo sasi "është katër herë më e madhe se konsumi vjetor i ujit i familjeve zvicerane", përmbledh Hus.

/Motilokal.com