Era bën më shumë sesa thjesht përkul barin dhe dridh dritaret. Një analizë globale e të dhënave të monitorimit të ekosistemit zbuloi se shpejtësia e erës është një përcaktues i fortë i efikasitetit të përdorimit të ujit.

Ky është raporti i karbonit të absorbuar me ujin e humbur. Ndikimi i tij është anashkaluar pothuajse tërësisht në modelet klimatike.

Hulumtimi u drejtua nga Fu Zheng në Institutin e Shkencave Gjeografike dhe Kërkimit të Burimeve Natyrore (IGSNRR), Akademia Kineze e Shkencave.

Bilanci i jetës

Çdo bimë zhvillon një negocim të vazhdueshëm midis fitimit dhe humbjes. Për të fotosintezuar, ajo hap pore të vogla në gjethet e saj për të lejuar hyrjen e dioksidit të karbonit. Duke vepruar kështu, ajo lejon që avujt e ujit të dalin.

Përtej kësaj, toka avullon lagështinë dhe sipërfaqet e lagura thahen.

Efikasiteti i përdorimit të ujit është masa se sa mirë një ekosistem del përpara në këtë shkëmbim: sa karbon kap për çdo njësi uji që heq dorë.

Raporti ka më shumë rëndësi nga ç’mund të duket. Ekosistemet që e përdorin ujin në mënyrë efikase mund ta mbështesin produktivitetin edhe gjatë thatësirës.

Ata që nuk e bëjnë këtë janë më të prekshëm ndaj ndryshimeve klimatike që ndryshojnë modelet e reshjeve ose rrisin temperaturat.

Përcaktimi i saktë i këtij numri në modele është thelbësor për parashikimin se si pyjet, kullotat dhe tokat bujqësore do të reagojnë ndaj ngrohjes.

Kjo është arsyeja pse është problem që shkencëtarët mund të kenë lënë jashtë ekuacionit një ndryshore të rëndësishme.

Ku hyn era

Studiuesit analizuan vëzhgimet nga vendet e monitorimit në të gjithë botën, duke përfshirë pyje, kullota, toka bujqësore dhe lloje të tjera ekosistemesh.

Ata morën në konsideratë në mënyrë sistematike faktorët e zakonshëm, duke përfshirë temperaturën, reshjet, rrezatimin diellor, thatësinë atmosferike dhe përqendrimin e CO2.

Pastaj ata pyetën se çfarë kishte mbetur e pashpjeguar dhe përgjigjja vazhdonte të tregonte drejt erës.

Në gati 80 për qind të vendeve, erërat më të forta shoqëroheshin me efikasitet më të ulët të përdorimit të ujit.

Më habitshëm, shpejtësia e erës tregoi një përgjigje mesatare të standardizuar më të fortë sesa çdo faktor tjetër mjedisor i shqyrtuar.

Kjo e vendos atë përpara temperaturës, reshjeve ose thatësirës atmosferike. Për diçka që mezi shfaqet në strukturat aktuale të modelit të klimës, ky është një zbulim i jashtëzakonshëm.

Pse era e than tokën

Mekanizmi nuk është më i ndërlikuar pasi e shihni. Era largon shtresën e hollë të ajrit të lagësht që grumbullohet natyrshëm rreth gjetheve.

Si i tillë, ai freskon gradientin midis mikroklimës së lagësht pranë sipërfaqes së bimës dhe atmosferës më të thatë sipër.

Është e njëjta arsye pse rrobat e lagura thahen më shpejt në një ditë me erë. Ajri që largon lagështinë zëvendësohet vazhdimisht nga ajri më i thatë, duke e mbajtur nxitjen për avullim vazhdimisht të lartë.

Ekipi zbuloi se ky efekt funksiononte kryesisht përmes rritjes së avullimit dhe jo duke shtypur fotosintezën.

Evapotranspirimi është humbja e kombinuar e ujit nga avullimi i tokës dhe transpirimi i bimëve.

Me fjalë të tjera, era po përshpejtonte humbjen e ujit më shumë sesa po pengonte thithjen e karbonit.

Pyjet me gjelbërim të përjetshëm me gjethe gjilpërash dhe ekosistemet në rajonet me lagështi rezultuan të ishin veçanërisht të ndjeshme.

Një ditë me erë në një pyll tropikal nuk është vetëm e pakëndshme. Nga perspektiva e pyllit, është një lloj kanali kullues i padukshëm.

Si ndikon era në efikasitetin e përdorimit të ujit

Duke përdorur modelet e sistemit të Tokës, ekipi shqyrtoi nëse ndryshimet e parashikuara në të ardhmen në shpejtësinë e erës mund të ndikojnë ndjeshëm në efikasitetin e përdorimit të ujit në ekosistem.

Ata mundeshin, megjithëse masa varej nga skenari klimatik

Modelet e erës po ndryshojnë ndërsa ndryshimi i klimës riformëson qarkullimin atmosferik . Këto ndryshime kanë munguar kryesisht nga llogaritjet e modelit.

Si rezultat, parashikimet se si ekosistemet tokësore do të reagojnë ndaj ngrohjes mund të jenë të pasakta.

Tashmë ka prova që shpejtësia e erës ka ndryshuar në rajone të ndryshme.

Ky fenomen quhet "qetësim global" në kontekstin e erërave sipërfaqësore në rënie mbi tokë. Megjithatë, pamja ndryshon ndjeshëm në varësi të vendndodhjes dhe lartësisë.

Cilado qoftë drejtimi që marrin këto ndryshime, pasojat për ciklet e karbonit dhe ujit mund të jenë dukshëm më të mëdha nga sa kishte supozuar më parë.

Era është më shumë sesa një gjendje në sfond

Studiuesit argumentojnë se shpejtësia e erës meriton të trajtohet si një ndryshore e rendit të parë në modelimin e sistemit të Tokës, jo si një kusht sfondi që mund të mesatarizohet në mënyrë të sigurt.

Pyjet dhe kullotat nuk janë marrës pasivë të temperaturës dhe reshjeve.

Ato gjithashtu formohen nga ajri që lëviz përmes tyre, dhe ky ajër, rezulton se ka bërë shumë më tepër punë sesa ia kanë dhënë meritat modelet.

Për miliona njerëz, siguria e ujit dhe prodhimi i ushqimit i të cilëve varen nga mënyra se si i rezistojnë ekosistemet presionit klimatik, bërja e saktë e kësaj llogaritjeje është larg të qenit një shqetësim abstrakt.

/Motilokal.com