Shumë nga ndikimet e ngrohjes globale tani janë thjesht "të pakthyeshme" sipas vlerësimit të fundit të OKB-së.

Por autorët e një raporti të ri thonë se ka ende një periudhë të shkurtër kohe për të shmangur më të keqen.

Paneli Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike thotë se njerëzit dhe natyra po shtyhen përtej aftësive të tyre për t'u përshtatur.

Mbi 40% e popullsisë së botës janë "shumë vulnerabël" ndaj klimës, zbulon studimi.

Por ka shpresë se nëse rritja e temperaturave mbahet nën 1.5 gradë Celsius, kjo do të reduktonte humbjet e parashikuara.

Vetëm katër muaj pas konferencës COP26, ku liderët botërorë u angazhuan për veprim të shpejtë ndaj ndryshimeve klimatike, ky studim i ri i OKB-së tregon shkallën e detyrës së tyre.

"Raporti ynë tregon qartë se vendet ku njerëzit jetojnë dhe punojnë mund të pushojnë së ekzistuari, se ekosistemet dhe speciet me të cilat jemi rritur mund të zhduken", tha prof. Debra Roberts, nga IPCC.

"Pra, ky është me të vërtetë një moment kyç. Raporti ynë thekson shumë qartë, kjo është dekada e veprimit, nëse do t'i kthejmë gjërat nga ana tjetër."

Ky raport i ri shqyrton shkaqet, ndikimet dhe zgjidhjet e ndryshimeve klimatike. Ai jep treguesin më të qartë deri më sot se si një botë më e ngrohtë po prek të gjitha gjallesat në Tokë.

Raporti është një përshkrim i ashpër i pasojave që bota tashmë po përjeton, si rritja e vdekjeve nga nxehtësia.

Por autorët thonë se ka ende një periudhë të shkurtër kohe për të shmangur më të keqen.

"Një nga gjërat që unë mendoj se është vërtet e qartë në raport është se po, gjërat janë të këqija, por në fakt, e ardhmja varet nga ne, jo nga klima", tha dr. Helen Adams, një autore në raportin nga King's College, Londër.

Raporti tregon se ngjarjet ekstreme të motit të lidhura me ndryshimet klimatike, si përmbytjet dhe valët e të nxehtit, po i godasin njerëzit dhe speciet e tjera më shumë sesa treguan vlerësimet e mëparshme.

Studimi i ri thotë se këto ndikime tashmë po shkojnë përtej aftësisë së shumë njerëzve për të përballuar.

Ndërsa të gjithë janë të prekur, disa po goditen shumë më rëndë. Ky rezultat varet shumë nga vendi ku jetoni.

Midis 2010 dhe 2020, 15 herë më shumë njerëz vdiqën nga përmbytjet, thatësirat dhe stuhitë në rajone shumë të cenueshme, duke përfshirë pjesë të Afrikës, Azisë Jugore, Amerikës Qendrore dhe Jugore, sesa në pjesë të tjera të botës.

Natyra tashmë po sheh ndikime dramatike në nivelin aktual të ngrohjes.

Shkëmbinjtë koralorë po zbardhen dhe po vdesin nga temperaturat në rritje, ndërkohë që shumë pemë po i nënshtrohen thatësirës.

Rritja e vazhdueshme dhe e përshpejtuar e nivelit të detit do të godasë gjithnjë e më shumë vendbanimet bregdetare duke i shtyrë ato drejt "zhytjes dhe humbjes".

Sipas të gjithë skenarëve të emetimeve, IPCC pret që një miliard njerëz të jenë në rrezik nga klima bregdetare në dekadat e ardhshme.

Shëndeti një shqetësim në rritje

Sëmundjet ka të ngjarë të përhapen më shpejt në dekadat e ardhshme, thonë autorët e studimit.

Ekziston një rrezik i veçantë që ndryshimi i kushteve klimatike do të lehtësojë përhapjen e etheve dengore të shkaktuara nga mushkonjat deri në fund të këtij shekulli.

Ky raport për herë të parë, thekson se ndryshimi i klimës mund të përkeqësojë çështjet e shëndetit mendor, duke përfshirë stresin dhe traumën që lidhen me ngjarjet ekstreme të motit dhe humbjen e mjeteve të jetesës dhe kulturës.

Rreth gjysma e organizmave të gjallë të vlerësuar në raport tashmë po lëvizin, në tokë më të lartë ose drejt poleve.

Ndërsa deri në 14% e specieve të vlerësuara ka të ngjarë të përballen me një rrezik shumë të lartë zhdukjeje nëse bota ngrohet me 1.5 gradë Celsius, kjo do të rritet deri në 29% të specieve në 3 gradë të ngrohjes.

Disa studiues kanë spekuluar se kalimi mbi 1.5 gradë Celsius për një periudhë të shkurtër do të ishte i pranueshëm nëse temperaturat do të uleshin nën nivelin menjëherë më pas.

"Në çdo tejkalim ka një rrezik në rritje për të goditur pikat e kthesës dhe për të shkaktuar reagime, në sistemin klimatik, si shkrirja e ngricave të përhershme", tha Linda Schneider nga Instituti Heinrich Boll, e cila ishte një vëzhguese në diskutimet e IPCC.

"Kjo do ta bënte shumë më të vështirë, mund ta bënte të pamundur kthimin nën 1.5 gradë Celsius."

Raporti është përçmues ndaj rregullimeve teknologjike si devijimi i rrezeve të Diellit ose heqja e dioksidit të karbonit nga ajri, duke thënë se ato mund t'i përkeqësojnë gjërat.

"Nëse rrugët tona të zhvillimit janë ato në të cilat sistemet shëndetësore nuk përmirësohen shumë, arsimi nuk përmirësohet shumë, ekonomitë tona nuk po rriten shumë shpejt dhe pabarazia mbetet një problem i madh, kjo është një botë ku një sasi e veçantë e ndryshimeve klimatike do të ketë një ndikim vërtet të madh", tha prof. Brian O'Neill, një autor kryesor koordinues i IPCC-së nga Laboratori Kombëtar i Paqësorit Veriperëndimor në SHBA.

"Në të kundërt, nëse është një botë ku ne po bëjmë vërtet përparim të shpejtë në arsim, shëndetësi dhe varfëri, nëse ndryshimet klimatike i imponohen asaj shoqërie, rreziku do të jetë shumë më i ulët."/Motilokal.com