Galaksi “Cartwheel”, një galaktikë e rrallë unazore dikur e mbuluar me pluhur dhe mister, është zbuluar nga teleskopi hapësinor James Webb të NASA/ESA/CSA. Galaktika, e cila u formua si rezultat i një përplasjeje midis një galaktike të madhe spirale dhe një galaktike tjetër më të vogël, jo vetëm që ruajti shumë karakterin e saj spirale, por gjithashtu ka përjetuar ndryshime masive në të gjithë strukturën e saj. Instrumentet me precizion të lartë të Webb-it zgjidhën yje individualë dhe rajone yje-formuese brenda “Cartwheel” dhe zbuluan sjelljen e vrimës së zezë brenda qendrës së saj galaktike. Këto detaje të reja ofrojnë një kuptim të ripërtërirë të një galaktike në mes të një transformimi të ngadaltë.

Webb ka parë kaosin e galaksi “Cartwheel”, duke zbuluar detaje të reja rreth formimit të yjeve dhe vrimës së zezë qendrore të galaktikës. Vështrimi i fuqishëm infra i kuq i Webb-it prodhoi këtë imazh të detajuar të “Cartwheel” dhe dy galaktikave më të vogla shoqëruese në një sfond të shumë galaktikave të tjera. Ky imazh ofron një pamje të re se si ka ndryshuar galaksi “Cartwheel” gjatë miliarda viteve.

Galaksi “Cartwheel”, e vendosur rreth 500 milionë vite dritë larg në konstelacionin skulptor, është një pamje e rrallë. Pamja e saj, njësoj si ajo e rrotës së një vagoni, është rezultat i një ngjarjeje intensive - një përplasje me shpejtësi të lartë midis një galaktike të madhe spirale dhe një galaktike më të vogël që nuk shihet në këtë imazh. Përplasjet me përmasa galaktike shkaktojnë një kaskadë ngjarjesh të ndryshme, më të vogla ndërmjet galaktikave të përfshira; “Cartwheel” nuk bën përjashtim.

Përplasja ndikoi më së shumti në formën dhe strukturën e galaktikës. “Cartwheel” ka dy unaza - një unazë e brendshme e ndritshme dhe një unazë përreth, shumëngjyrëshe. Këto dy unaza zgjerohen nga qendra e përplasjes, si valëzime në një pellg pasi një gur hidhet në të. Për shkak të këtyre veçorive dalluese, astronomët e quajnë këtë një "galaktikë unazore", një strukturë më pak e zakonshme se galaktikat spirale si Rruga jonë e Qumështit.

Bërthama e ndritshme e galaktikës pret një bërthamë aktive galaktike, e cila është një vrimë e zezë supermasive e rrethuar nga një sasi e madhe gazi dhe pluhuri i nxehtë. Zonat më të ndritshme strehojnë popullsi të yjeve më të vjetër, ndërsa unaza e jashtme, e cila është zgjeruar për rreth 440 milionë vjet, dominohet nga formimi i yjeve të rinj dhe supernova. Ndërsa kjo unazë zgjerohet, ajo çan gazin përreth dhe shkakton formimin e yjeve.

Vëzhgimet e Webb-it nënvizojnë se “Cartwheel” është në një fazë shumë kalimtare. Galaktika, e cila me sa duket ishte një galaktikë normale spirale si Rruga e Qumështit përpara përplasjes së saj, do të vazhdojë të transformohet. Ndërsa Webb na jep një pamje të gjendjes aktuale të “Cartwheel”, ai gjithashtu ofron një pasqyrë të asaj që ka ndodhur me këtë galaktikë në të kaluarën dhe se si do të zhvillohet në të ardhmen./Motilokal.com